Esmaül Hüsna ne demek?
Esmaül Hüsna, "Allah'ın en güzel isimleri" anlamına gelen Arapça bir tamlamadır. Esmâ, isim kelimesinin çoğuludur; hüsnâ ise "en güzel" demektir. Esmaül Hüsna, Esma-ül Hüsna, Esmâ-i Hüsnâ ve Esmâü'l-Hüsnâ yazımları aynı terimi anlatır. Günlük dilde "Allah'ın güzel isimleri" veya "Allah'ın adları" da denir.
Bu isimlerin en güzel olarak nitelenmesinin sebebi, her birinin eksiksiz bir kemal sıfatını anlatmasıdır. İnsanlar için de kullanılan merhamet, ilim veya güç gibi kavramlar, Allah'a nispet edildiğinde sınırsız ve kusursuz bir anlam kazanır.
Kur'an'da Esmaül Hüsna ile ilgili ayetler
"el-Esmâü'l-hüsnâ" ifadesi Kur'an'da dört yerde geçer. Dördü de en güzel isimlerin yalnızca Allah'a ait olduğunu bildirir ve müminleri bu isimlerle dua etmeye çağırır.
| Ayet | Mealen |
|---|---|
| A'râf 7/180 | En güzel isimler Allah'ındır. O'na bu isimlerle dua edin, isimleri hakkında doğru yoldan sapanları bırakın. |
| İsrâ 17/110 | İster Allah deyin ister Rahmân deyin, hangisiyle dua ederseniz edin, en güzel isimler O'nundur. |
| Tâhâ 20/8 | Allah, O'ndan başka ilah yoktur. En güzel isimler O'nundur. |
| Haşr 59/24 | O, yaratan, kusursuz var eden ve şekil veren Allah'tır. En güzel isimler O'nundur. |
Haşr suresinin son üç ayeti (59/22-24) ayrıca on altı ismi art arda sayar: Allah, Âlimü'l-gaybi ve'ş-şehâde, Er-Rahmân, Er-Rahîm, El-Melik, El-Kuddûs, Es-Selâm, El-Mü'min, El-Müheymin, El-Azîz, El-Cebbâr, El-Mütekebbir, El-Hâlık, El-Bâri', El-Musavvir ve El-Hakîm. Bu yüzden Esmaül Hüsna ayetleri denince ilk akla gelen pasaj budur.
Esmaül Hüsna hadisi: 99 isim nereden gelir?
99 sayısı, Ebû Hüreyre'nin rivayet ettiği hadise dayanır: "Allah'ın doksan dokuz, yüzden bir eksik ismi vardır. Kim onları ihsâ ederse cennete girer." Hadis Buhârî (Şurût 18, Tevhîd 12) ve Müslim'de (Zikir 5-6) yer alır. Müslim'deki rivayet "Allah tektir, teki sever" cümlesiyle devam eder.
İsimlerin tek tek sayıldığı rivayet Tirmizî'dedir (Deavât 82). İbn Mâce'de (Dua 10) de bir liste bulunur, ancak bazı isimleri farklıdır. Hadis âlimlerinin önemli bir kısmı, listelerin ravilerin açıklaması olabileceğini belirtir. Türkiye'de yaygın olan sıralama Tirmizî listesidir ve 99 ismin tamamı bu sırayla verilmiştir.
"İhsâ etmek" ne demek?
İhsâ, sözlükte saymak ve kuşatmak demektir. Âlimler hadisteki ihsâyı dört şekilde açıklamıştır: isimleri saymak, ezberlemek, anlamlarını kavramak ve bu isimlerin gerektirdiği ahlakla yaşamak. Yalnızca saymak bile bir zikirdir, ancak hadisin hedeflediği tam anlam, isimleri tanıyıp hayata yansıtmaktır.
Allah'ın isimleri 99 ile sınırlı mı?
Hayır. Hadis, 99 ismin bir sınır değil, özel bir faziletin konusu olduğunu anlatır. Kur'an'da 100'den fazla ilâhî isim geçer. Hz. Peygamber de bir duasında Allah'a "kendine verdiğin, kitabında indirdiğin, kullarından birine öğrettiğin veya gayb ilminde sakladığın her isimle" yalvarmıştır (Ahmed b. Hanbel, Müsned, 1/391).
Tirmizî listesinde yer almayan, fakat Kur'an'da veya sahih hadislerde geçen isimlerden bazıları şunlardır:
| İsim | Anlamı | Kaynağı |
|---|---|---|
| Er-Rab | Terbiye eden, sahibi olan | Fâtiha 1/2 |
| El-Mevlâ | Dost ve yardımcı | Enfâl 8/40 |
| El-Kâfî | Kuluna yeten | Zümer 39/36 |
| Eş-Şâfî | Şifa veren | Buhârî, Merdâ 20 |
| El-Cemîl | Güzel olan, güzeli seven | Müslim, Îmân 147 |
Esmaül Hüsna'nın çeşitleri
Kelâm âlimleri Allah'ın isimlerini anlattıkları şeye göre gruplar. Bu ayrım isimleri ezberlemeyi ve anlamlarını kavramayı kolaylaştırır.
| Grup | Ne anlatır? | Örnek isimler |
|---|---|---|
| Zâtî isimler | Allah'ın zâtını | Allah, El-Vâhid, Es-Samed, El-Kuddûs |
| Sübûtî (sıfat) isimler | Hayat, ilim, işitme, görme, irade, kudret, kelâm, tekvin sıfatlarını | El-Hayy, El-Alîm, Es-Semî', El-Basîr, El-Kâdir |
| Fiilî isimler | Yaratma, rızık verme, diriltme gibi fiilleri | El-Hâlık, Er-Rezzâk, El-Muhyî, El-Gaffâr |
Tasavvufta ise isimler celâl ve cemâl isimleri olarak ikiye ayrılır. Celâl isimleri Allah'ın azamet ve kudretini anlatır: El-Kahhâr, El-Cebbâr, El-Müntekim. Cemâl isimleri rahmet ve lütfunu anlatır: Er-Rahmân, El-Latîf, El-Vedûd.
Esmaül Hüsna ve Allah'ın tek olması (tevhid)
İsimlerin çok olması, Allah'ın birden fazla olduğu anlamına gelmez. İsrâ suresinin 110. ayeti, Allah veya Rahmân diye çağırmanın aynı Zât'a yöneldiğini açıkça bildirir. Her isim, tek olan Allah'ın farklı bir yönünü tanıtır.
Esmaül Hüsna'nın içinde Allah'ın birliğini doğrudan anlatan isimler de vardır: El-Vâhid (tek olan), Es-Samed (hiçbir şeye muhtaç olmayan) ve Allah ismi. İhlâs suresi bu isimlerle tevhidi özetler.
Celle celâlühû ne demek?
Celle celâlühû, "O'nun celâli, yani şanı ve azameti yücedir" anlamına gelen bir tazim ifadesidir. Allah ismi anıldığında saygı için söylenir ve yazıda (c.c.) şeklinde kısaltılır. "Allah c.c." yazımı bu yüzden yaygındır. Benzer şekilde "azze ve celle" (aziz ve yüce olan) ifadesi de kullanılır.
Allah'ın isimleri çocuklara verilebilir mi?
Evet, uygun şekilde verilebilir. En güzel yol, isimlerin başına "kul" anlamındaki abd kelimesini eklemektir: Abdullah, Abdurrahman, Abdülkerim, Abdüllatif gibi. Hz. Peygamber, "Allah katında en sevimli isimler Abdullah ve Abdurrahman'dır" buyurmuştur (Müslim, Âdâb 2).
Allah ve Rahmân isimleri yalnızca Allah'a aittir ve tek başına kimseye verilmez. Kerîm, Halîm, Reşîd veya Azîz gibi isimler ise Kur'an'da insanlar için de kullanıldığından tek başına ad olarak konabilir. Türkiye'de Kerim, Halim, Latif ve Aziz bu yüzden yaygın isimlerdir.
Sık sorulan sorular
Esmaül Hüsna Allah'ın ismi midir?
Esmaül Hüsna tek bir isim değil, Allah'ın bütün güzel isimlerine verilen ortak addır. Er-Rahmân, El-Latîf veya Es-Sabûr gibi her isim Esmaül Hüsna'nın bir parçasıdır. Liste, lafza-i celâl olan Allah ismiyle başlar.
Esmaül Hüsna ifadesi Kur'an'da geçiyor mu?
Evet. "el-esmâü'l-hüsnâ" ifadesi Kur'an'da dört ayette geçer: A'râf 7/180, İsrâ 17/110, Tâhâ 20/8 ve Haşr 59/24. Dördünde de en güzel isimlerin yalnızca Allah'a ait olduğu bildirilir.
Allah'ın kaç ismi vardır?
Hadiste Allah'ın 99 ismi olduğu bildirilir, ancak bu sayı bir sınır değildir. Kur'an'da 100'den fazla ilâhî isim geçer ve Hz. Peygamber, Allah'ın gayb ilminde sakladığı isimler de bulunduğunu dua ederken ifade etmiştir.
Esmaül Hüsna ile Esmâ-i Hüsnâ aynı şey mi?
Evet. Esmaül Hüsna, Esma-ül Hüsna, Esmâ-i Hüsnâ ve Esmâü'l-Hüsnâ aynı Arapça terimin Türkçedeki farklı yazımlarıdır. Hepsi "en güzel isimler" anlamına gelir.